fa بررسی راهبردهای ارتقاء رقابت پذیری در شهرهای آینده با محوریت ایجاد شبکه ای از شهرهای رقابتی مطالعه موردی: پنج کلان شهرایران جغرافیای و برنامه ریزی شهری شهری Geography and Urban Planning پژوهشي Research <div style="text-align: justify;"><span style="font-family:Tahoma;"><span style="font-size:12pt"><span style="line-height:normal"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span lang="AR-SA" style="font-size:11.0pt"><span b="" mitra=""><span style="color:black">امروزه شهرهای پیشرفته برای بدست آوردن فرصتهای مناسب جهت توسعه وجذب سرمایه گذاری ها، با یکدیگر دررقابت هستند. </span></span></span><span lang="FA" style="font-size:11.0pt"><span b="" mitra=""><span style="color:black">علیرغم آنکه رقابت یک نیروی برانگیزاننده و پیشران تلقی می گردد در صورتی که رقبا یعنی سایر شهرها و مناطق، مولدتر و خلاق تر باشند، این امر موجب بی ثباتی در شهرهای منفرد رقابتی خواهد شد. لذا با توجه به آنکه هدف&nbsp; اصلی تمام برنامه ریزی های توسعه در کشور رسیدن به توسعه پایدار و تعادل منطقه ای می باشد، جهت دستیابی به الگویی از توسعه فضایی متوازن در کشور و تقویت قابلیتهای رقابت پذیری کلان شهر ها، </span></span></span><span lang="AR-SA" style="font-size:11.0pt"><span b="" mitra=""><span style="color:black">شناسایی فرصت‌ها و مزایای رقابتی خود و همچنین ایجاد مزایای رقابتی جدید در کنار بهره مندی از تجارب دیگر شهرهای موفق </span></span></span><span lang="FA" style="font-size:11.0pt"><span b="" mitra=""><span style="color:black">در پیوند با یکدیگر و با محوریت شکل گیری شهرهای شبکه، ضرورت بیشتری خواهد یافت. پژوهش حاضر با هدف افزایش توان رقابت پذیری کلان شهرها، چگونگی تحقق شبکه ای از شهر های رقابتی را در بستر تهران با چهار کلان شهر از مناطق چهار گانه منتخب (مشهد در شمال شرقی، تبریز در شمال غربی، اهواز در جنوب غربی و زاهدان در جنوب شرقی) در ارتباط با یکدیگر و با منطقه رقابتی همجوار بررسی می نماید. بدین منظور </span></span></span><span lang="FA" style="font-size:11.0pt"><span b="" mitra="">ابتدا ابعاد رقابت همکارانه و شاخص های آن (</span></span><span lang="FA" style="font-size:11.0pt"><span b="" mitra="">در دو سطح: ا-کلان شهرها با تهران و2-کلان شهرها با منطقه رقابتی همجوار خود </span></span><span lang="FA" style="font-size:11.0pt"><span b="" mitra="">با استفاده از پرسشنامه) مشخص و</span></span> <span lang="FA" style="font-size:11.0pt"><span b="" mitra="">به دنبال تعیین وزن شاخص ها با روش تحلیل سلسله مراتبی فازی، شهرها به روش ویکور رتبه بندی و جایگاه هر یک در قالب شبکه ای از شهرهای همکار در رقابت پذیری تعیین گردید.</span></span><span lang="FA" style="font-size:11.0pt"><span b="" mitra=""><span style="color:black"> نتایج حاصله حاکی از ارتقاء نمره و رتبه رقابت پذیری </span></span></span><span lang="AR-SA" style="font-size:11.0pt"><span b="" mitra="">به مدد هم افزایی های صورت گرفته</span></span><span lang="FA" style="font-size:11.0pt"><span b="" mitra=""><span style="color:black"> در کلان شهرهایی است که از ظرفیت های همکاری بیشتری با منطقه رقابتی همجوار خود، برخوردار بودند. تبریز بالاترین رتبه در همکاری با تهران، و مشهد و تبریز پس از تهران رتبه اول و دوم را در همکاری با منطقه همجوار نشان دادند؛ و زاهدان رتبه بهتری در مقایسه با اهواز در سطح دو بدست آورد. لذا پیشنهاد می شود برنامه های توسعه بیشتر بر </span>تعامل و همکاری میان کلان شهرها در قالب شهرهای شبکه تمرکز نمایند.</span></span></span></span></span></span></span><span style="font-size:12pt"><span style="line-height:normal"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span style="font-family:Calibri,sans-serif"><span lang="FA" style="font-size:14.0pt"><span b="" mitra="" style="font-family:"><span style="color:black"></span></span></span></span></span></span></span></span></div> &nbsp; <div style="text-align: justify;"><span style="font-size:12pt"><span style="line-height:115%"><span style="font-family:Calibri,sans-serif"><span new="" roman="" style="font-family:" times="">Today, advanced cities compete with one another to secure favorable opportunities for development and to attract investment. Although competition is often regarded as a motivating and driving force, it can lead to instability in individual competitive cities, particularly when rival cities or regions exhibit greater productivity and creativity. Given that the primary objective of all development planning in the country is to achieve sustainable development and regional balance, identifying competitive advantages and opportunities&mdash;as well as creating new ones&mdash;is essential. This should be accompanied by leveraging the experiences of other successful cities through interconnection and the formation of networked cities. Such an approach becomes increasingly necessary to attain a balanced spatial development model across the country and to strengthen the competitiveness of metropolitan areas.</span></span></span></span></div> <div style="text-align: justify;"><span style="font-size:12pt"><span style="line-height:115%"><span style="font-family:Calibri,sans-serif"><span new="" roman="" style="font-family:" times="">This study aims to enhance the competitiveness of metropolitan cities by examining how a network of competitive cities can be realized within the context of Tehran and four selected metropolises from different regions: Mashhad (northeast), Tabriz (northwest), Ahvaz (southwest), and Zahedan (southeast). The research first identifies the dimensions and indicators of collaborative competition (at two levels: 1) between each metropolis and Tehran, and 2) between each metropolis and its adjacent competitive region) using questionnaires. The indicators are then weighted through the Fuzzy Analytic Hierarchy Process (FAHP), and cities are ranked using the VIKOR method. This process determines each city&#39;s position within a network of collaborative, competitive cities.</span></span></span></span><span style="font-size:12pt"><span style="line-height:115%"><span style="font-family:Calibri,sans-serif"><span new="" roman="" style="font-family:" times="">&nbsp;The findings indicate improvements in both competitiveness scores and rankings due to synergies achieved in metropolises with greater capacities for collaboration with neighboring competitive regions. Tabriz achieved the highest ranking in collaboration with Tehran, while Mashhad and Tabriz secured the first and second ranks respectively (after Tehran) in collaboration with their adjacent regions. Additionally, Zahedan outperformed Ahvaz at the second level of analysis. Therefore, it is recommended that future development programs place greater emphasis on interaction and cooperation among metropolises within the framework of networked cities.</span></span></span></span></div> &nbsp; واژگان کلیدی: رقابت پذیری شهری,کلان شهر,منطقه رقابتی,شهرهای شبکه,همکاری Urban competitiveness, metropolis, competitive region, networked cities, cooperation 97 115 http://jvfc.ir/browse.php?a_code=A-10-1512-1&slc_lang=fa&sid=1 Maryam Khazraie Sholay Far مریم خضرائی شولای فر mkhazraie45@yahoo.com 10031947532846003414 10031947532846003414 Yes Dfpartment of Geography Education,Farhangian University,P.O.Box14665-889,Tehran,Iran استادیار گروه آموزش جغرافیا،دانشگاه فرهنگیان، تهران، ایران Zeinab Karke Abadi زینب کرکه آبادی Z_karkeabad44@yahoo.com 10031947532846003415 10031947532846003415 No Islamic Azad University, Semnan دانشیار گروه جغرافیا، واحد سمنان، دانشگاه آزاد اسلامی، سمنان، ایران