Journal of Future Cities Vision

fa آینده‌پژوهی توسعه فضایی شهر ساحلی بندرعباس: رهیافتی ترکیبی از مدل‌های تصمیم‌گیری فازی‑شبکه‌ای و پیش‌بینی تغییرات کاربری اراضی Foresight of Spatial Development in Bandar Abbas Coastal City: A Hybrid Approach of Fuzzy‑Network Decision Models and Land Use Change Prediction (LCM‑Markov) آینده پژوهی Futurology پژوهشي Research پژوهش حاضر با رویکرد آینده‌پژوهی فضایی، به ارزیابی و پیش‌بینی اراضی مناسب برای توسعه پایدار شهر ساحلی بندرعباس تا افق ۱۴۲۰ (۲۰۴۰ میلادی) می‌پردازد. روش این پژوهش با شش معیار اصلی (اکولوژیکی، کالبدی، فیزیکی، گردشگری، دسترسی و اجتماعی‑اقتصادی) با ۳۴ زیرمعیار تعریف شد. وزن‌دهی با روش تحلیل شبکه‌ای فازی (Fuzzy‑ANP) و نرم‌افزار Super Decisions انجام گرفت. پهنه‌بندی تناسب اراضی با عملگرهای فازی (SUM, PRODUCT, GAMMA) و رتبه‌بندی محلات با تکنیک TOPSIS در محیط GIS صورت پذیرفت. پیش‌بینی تغییرات کاربری اراضی تا سال ۲۰۴۰ با استفاده از تصاویر لندست، الگوریتم SVM، مدل زنجیره مارکوف و مدل تغییر کاربری اراضی (LCM) شبیه‌سازی شد. معیارهای اکولوژیکی (وزن ۰٫۲۵۶) و فیزیکی (وزن ۰٫۱۹۴) بیشترین تأثیر را در تعیین اراضی مناسب داشتند. حدود ۳۶ درصد از محدوده مطالعاتی (۲۲۷۵ هکتار) برای توسعه شهری مناسب ارزیابی شد که عمدتاً در نوار ساحلی جنوبی و بخش مرکزی شهر متمرکز است. محلات خواجه‌عطا، نایبند جنوبی و سیم‌بالا بالاترین پتانسیل را برای رشد هوشمند نشان دادند. پیش‌بینی مدل LCM حاکی از افزایش ۲۷۰۷ هکتاری سکونتگاه‌ها تا سال ۲۰۴۰ (عمدتاً به سمت شمال شرقی) و کاهش ۲۸۳۸ هکتاری اراضی بایر است. با توجه به محدودیت اراضی مناسب در خارج از محدوده فعلی شهر، هرگونه گسترش افقی به سمت شمال غربی (به دلیل گسل و فرونشست) نامناسب است. بنابراین بازآفرینی بافت فرسوده در محلات برتر و هدایت توسعه به سمت شمال شرقی با رویکرد رشد هوشمند، ضروری‌ترین راهبرد برای مدیریت پایدار شهر بندرعباس است.   This study employs a spatial foresight approach to evaluate and predict suitable lands for sustainable development of Bandar Abbas, a strategic coastal city in southern Iran facing rapid population growth and horizontal expansion. Six main criteria (ecological, physical-structural, natural-physical, tourism, accessibility, and socio-economic) encompassing 34 sub-criteria were defined. Weighting was performed using Fuzzy Analytic Network Process (Fuzzy-ANP) in Super Decisions software. Land suitability mapping was carried out using fuzzy operators (SUM, PRODUCT, GAMMA 0.9) within ArcGIS, followed by TOPSIS ranking for 52 urban neighborhoods. Land use change prediction up to 2040 was simulated using Landsat imagery (2000, 2013, 2020), SVM classification (overall accuracy 88%, Kappa 0.85), Markov chain analysis, and Land Change Modeler (LCM). Results indicate that ecological (weight 0.256) and natural-physical (weight 0.194) criteria exert the highest influence on land suitability. Approximately 36% of the study area (2,275 hectares) was identified as suitable for urban development, primarily concentrated along the southern coastal strip and central districts. Five neighborhoods—Khajeh-Ata (0.874), Nayband-e-Jonubi (0.831), Sim-e-Bala (0.795), Kargozari (0.772), and Esmbik (0.754)—all characterized by distressed urban fabric, ranked highest for smart growth potential. LCM projections indicate an increase of 2,138 hectares (9.2%) in urban settlements by 2040, alongside a reduction of 2,838 hectares (57.1%) in barren lands, with development directed northeastward. Given the scarcity of suitable lands outside the current city limits due to constraints including the sea, highlands, fault lines, and land subsidence, further horizontal expansion toward the northwest is unsustainable. Regenerating distressed urban fabrics in priority neighborhoods and directing development northeastward under a smart growth framework are essential strategies for the sustainable management of Bandar Abbas. آینده‌پژوهی شهری، شهر ساحلی بندرعباس ، مدل LCM، Fuzzy‑ANP ، رشد هوشمند، پیش‌بینی تغییرات کاربری اراضی Urban Foresight, Bandar Abbas Coastal City, Fuzzy-ANP LCM Model, Smart Land Use Change Prediction 0 0 http://jvfc.ir/browse.php?a_code=A-10-1536-1&slc_lang=fa&sid=1 mojtaba salimi مجتبی سلیمی mojtabasalimi@hormozgan.ac.ir 10031947532846003869 0009-0003-3789-7798 Yes hormozgan uni دانشگاه هرمزگان