fa برنامه‌ریزی راهبردی توسعه‌ی شهری مبتنی بر رویکرد سناریونویسی (نمونه مورد مطالعه: منطقه 5 شهر تهران) آینده پژوهی Futurology پژوهشي Research <div style="text-align: justify;"><span style="font-size:11pt"><span style="line-height:normal"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span calibri="" style="font-family:"><b><span b="" lang="FA" mitra="" style="font-family:">منطقه ۵ شهرداری تهران، به‌عنوان یکی از پرجمعیت‌ترین مناطق پایتخت، طی دهه‌های اخیر با تحولات گسترده‌ای روبه‌رو بوده که این منطقه را در معرض چالش‌ها و فرصت‌های متعددی قرار داده است. پژوهش حاضر با هدف شناسایی و تحلیل پیشران‌های کلیدی مؤثر بر آینده توسعه منطقه ۵ شهرداری تهران و طراحی سناریوهای ممکن برای توسعه پایدار این منطقه تدوین شده است. در این پژوهش، از رویکرد سناریو‌محور و ابزارهای مختلف تحلیلی مانند ماتریس اثرات متقاطع</span></b><b> </b><b><span b="" lang="FA" mitra="" style="font-family:">و نرم‌افزار</span></b><b> </b><b><span b="" lang="AR-SA" mitra="" style="font-family:">سناریو ویزارد</span></b><b> </b><b><span b="" lang="FA" mitra="" style="font-family:">استفاده شده است. ابتدا با بهره‌گیری از مطالعات کتابخانه‌ای و مصاحبه‌های نیمه‌ساخت‌یافته با متخصصان حوزه‌های مختلف، پیشران‌های مؤثر بر آینده توسعه شناسایی شدند. سپس، با استفاده از پرسش‌نامه و تحلیل‌های آماری، این پیشران‌ها از نظر اهمیت و عدم‌قطعیت رتبه‌بندی شدند. در گام بعدی، روابط بین پیشران‌ها با استفاده از نرم‌افزار</span></b><b> </b><b><span b="" lang="AR-SA" mitra="" style="font-family:">میک مک</span></b><b> </b><b><span b="" lang="FA" mitra="" style="font-family:">تحلیل و پیشران‌های بحرانی شناسایی شدند. در نهایت، این پیشران‌ها به نرم‌افزار</span></b><b> </b><b><span b="" lang="AR-SA" mitra="" style="font-family:">سناریو ویزارد</span></b><b> </b><b><span b="" lang="FA" mitra="" style="font-family:">وارد شده و سناریوهای مختلف آینده توسعه منطقه ۵ طراحی گردید. نتایج نشان داد که پیشران‌هایی همچون &laquo;درآمد و اشتغال&raquo;، &laquo;سرمایه‌گذاری&raquo;، &laquo;کیفیت هوا&raquo; و &laquo;قیمت زمین و مسکن&raquo; به‌عنوان عوامل کلیدی و دارای اثرگذاری بالا و عدم‌قطعیت‌های بحرانی شناسایی شدند. سناریوهای توسعه استخراج‌شده طیفی از وضعیت‌های مختلف را شامل می‌شود که از سناریوهای مطلوب با رشد اقتصادی و ارتقای زیرساخت‌ها تا وضعیت‌های ناپایدار با رکود و فشار اقتصادی متغیر است. این پژوهش بر اهمیت برنامه‌ریزی مبتنی بر سناریو و آینده‌نگری در سیاست‌گذاری شهری تأکید دارد و نتایج آن می‌تواند به‌عنوان راهنمایی برای برنامه‌ریزان و مدیران شهری در مواجهه با چالش‌های پیچیده و عدم‌قطعیت‌های آینده استفاده شود</span></b><b><span dir="LTR" new="" roman="" style="font-family:" times="">.</span></b></span></span></span></span></span></div> <table align="center" class="Table" dir="rtl" style="border-collapse:collapse; border:none"> <tbody> <tr> <td style="border-width: 1px medium; border-style: dashed none; border-color: rgb(0, 0, 102) currentcolor; width: 551px; padding: 0in 7px; text-align: justify;" valign="top"><span style="font-size:11pt"><span style="line-height:normal"><span style="text-autospace:none"><span style="unicode-bidi:embed"><span calibri="" style="font-family:"><span new="" roman="" style="font-family:" times="">This study focuses on scenario-based strategic planning to explore the future development of District 5 of Tehran, a rapidly evolving urban area. The research identifies key drivers of change, analyzes their potential impacts, and constructs plausible future scenarios to guide sustainable urban development. Utilizing a mixed-methods approach, the study combines qualitative data from library research and semi-structured interviews with urban planning experts to identify critical drivers, such as economic factors, land use, transportation infrastructure, and environmental concerns. These drivers were then assessed for their importance and uncertainty through a questionnaire and expert evaluation. In the next phase, the interrelationships between the drivers were analyzed using the MICMAC software, which facilitated the identification of critical factors influencing future outcomes. Based on these findings, seven development scenarios were generated using the Scenario Wizard tool, ranging from stable economic conditions with balanced growth to scenarios involving economic downturns and urban challenges. The results highlight that key drivers such as income and employment, investment, housing prices, inflation, and urban infrastructure play pivotal roles in shaping the future trajectory of District 5. The study emphasizes the critical importance of scenario-based planning in addressing urban complexities and guiding strategic decision-making for sustainable and resilient urban development.</span></span></span></span></span></span></td> </tr> </tbody> </table> منطقه5 شهر تهران, کلانشهر تهران, برنامه ریزی راهبردی, برنامه ریزی سناریو مبنا, اینده نگاری District 5 of Tehran, Metropolitan Tehran, Strategic Planning, Scenario-Based Planning, Foresight 117 137 http://jvfc.ir/browse.php?a_code=A-10-1542-1&slc_lang=fa&sid=1 Amirarsalan Moradi Sangachini امیرارسلان مرادی سنگاچینی a.moradisangachini@modares.ac.ir 10031947532846003570 10031947532846003570 No Master student in urban planning, Department of Urban and Regional Planning, Faculty of Art and Architecture, Tarbiat Modares University, Tehran, Iran. دانشجوی کارشناسی ارشد برنامه ریزی شهری،گروه شهرسازی ،دانشکده هنر و معماری،دانشگاه تربیت مدرس،تهران،ایران Amirhossein Tajbakhsh امیرحسین تاج بخش a.tajbakhsh@modares.ac.ir 10031947532846003571 10031947532846003571 No Master student in urban planning, Department of Urban and Regional Planning, Faculty of Art and Architecture, Tarbiat Modares University, Tehran, Iran. دانشجوی کارشناسی ارشد برنامه ریزی شهری،گروه شهرسازی ،دانشکده هنر و معماری،دانشگاه تربیت مدرس،تهران،ایران Ali kazemnejad علی کاظم نژاد a_kazemnejad@modares.ac.ir 10031947532846003572 10031947532846003572 No Master student in urban planning, Department of Urban and Regional Planning, Faculty of Art and Architecture, Tarbiat Modares University, Tehran, Iran. دانشجوی کارشناسی ارشد برنامه ریزی شهری،گروه شهرسازی ،دانشکده هنر و معماری،دانشگاه تربیت مدرس،تهران،ایران Hamidreza Saremi حمیدرضا صارمی saremi@modares.ac.ir 10031947532846003573 10031947532846003573 Yes Associate Professor, Department of Urban planning and Design, Faculty of Arts and Architecture, Tarbiat Modares University, Tehran, Iran. دانشیار گروه شهرسازی ، دانشکده هنر و معماری، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران Khatereh Moghani Rahimi خاطره مغانی رحیمی k.moghanirahimi@modares.ac.ir 10031947532846003574 10031947532846003574 No PhD Candidate, Department of Urban planning and Design, Faculty of Arts and Architecture, Tarbiat Modares University, Tehran, Iran. دانشجوی دکتری، گروه شهرسازی، دانشکده هنر و معماری، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران