fa تدوین راهبردهای بوم‌شهر با تأکید بر پتانسیل‌های محیطی و اجتماعی مطالعه موردی شهرگراش معماری و شهرسازی Architecture and Urbanism پژوهشي Research <span style="font-size:11pt"><span style="line-height:normal"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span style="font-family:Calibri,sans-serif"><b><span b="" lang="AR-SA" mitra="" style="font-family:">رویکرد &quot;بوم‌شهر&quot; به عنوان الگویی نوین برای دستیابی به توسعه پایدار شهری مطرح گردیده است. هدف این پژوهش، بررسی و تدوین راهبردهای ایجاد بوم‌شهر در شهر گراش با تأکید بر ظرفیت های محیطی و اجتماعی آن است. این پژوهش با روش توصیفی-تحلیلی و با بهره‌گیری از مطالعات اسنادی و پیمایشی انجام شده است. داده‌های مورد نیاز از طریق </span></b><b><span b="" lang="FA" mitra="" style="font-family:">۳۸۰</span></b><b><span b="" lang="AR-SA" mitra="" style="font-family:"> پرسشنامه برای شهروندان و </span></b><b><span b="" lang="FA" mitra="" style="font-family:">۳۰</span></b><b><span b="" lang="AR-SA" mitra="" style="font-family:"> پرسشنامه برای متخصصان گردآوری شد. تحلیل داده‌ها با استفاده از آزمون تی تست و تحلیل عاملی در نرم‌افزار </span></b><b><span dir="LTR" new="" roman="" style="font-family:" times="">SPSS</span></b><b><span b="" lang="AR-SA" mitra="" style="font-family:"> صورت پذیرفت. در ادامه راهبردهایی برای ایجاد بوم‌شهر در گراش متناسب با شرایط بومی آن تدوین گردید. نتایج نشان داد که اگرچه آگاهی شهروندان گراش از مفهوم بوم‌شهر در سطح متوسطی قرار دارد، اما پتانسیل‌های محیطی و برخی ویژگی‌های اجتماعی این شهر زمینه‌ساز تحقق رویکرد بوم‌شهری است. همچنین، بازشناسی و احیای الگوهای سنتی معماری و شهرسازی گراش می‌تواند در تلفیق با اصول بوم‌شهری نقش موثری ایفا کند. تحلیل‌های آماری نشان داد که تفاوت معناداری بین میزان آگاهی گروه‌های سنی و جنسیتی مختلف شهروندان گراش نسبت به مفهوم بوم‌شهر وجود دارد. بررسی‌های عاملی نیز مهم‌ترین شاخص‌های قابل تحقق بوم‌شهر در گراش را در ابعاد مختلف شناسایی کرد. از مجموع </span></b><b><span b="" lang="FA" mitra="" style="font-family:">۲۰</span></b><b><span b="" lang="AR-SA" mitra="" style="font-family:"> عامل، </span></b><b><span b="" lang="FA" mitra="" style="font-family:">۶</span></b><b><span b="" lang="AR-SA" mitra="" style="font-family:"> عامل شامل &quot;پایداری و توسعه بوم‌شهرها، مدیریت و فناوری در توسعه بوم‌شهرها، مشارکت و مدیریت پایدار در بوم‌شهرها، پایداری اقتصادی و اجتماعی در بوم‌شهرها، پایداری محیطی در بوم‌شهرها، نظارت بر اجرای بوم‌شهرها&quot; شناسایی و تبیین شدند که نیازمند توجه ویژه در این زمینه هستند. در مجموع، نتایج این پژوهش نشان داد که با توجه به پتانسیل‌های محیطی و برخی ظرفیت‌های اجتماعی موجود در شهر گراش، امکان تبدیل این شهر به یک بوم‌شهر پایدار وجود دارد. اتخاذ رویکرد بوم‌شهری در گراش می‌تواند گامی مؤثر در جهت حفظ محیط زیست، احیای باغات و اراضی کشاورزی، کنترل آلودگی‌ها، مدیریت بهینه منابع و در نهایت ارتقای کیفیت زندگی شهروندان و دستیابی به توسعه پایدار شهری باشد.</span></b><span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span style="font-family:"B Mitra""></span></span></span></span></span></span></span><br> &nbsp; <p>The &quot;Eco-city&quot; approach has been introduced as an innovative model for achieving sustainable urban development. This research aims to examine and formulate strategies for establishing an eco-city in Gerash, emphasizing its environmental and social capacities. The study was conducted using a descriptive-analytical method, leveraging documentary and survey-based studies. Required data were collected through 380 questionnaires for citizens and 30 questionnaires for experts. Data analysis was performed using t-tests and factor analysis in SPSS software. Subsequently, strategies for creating an eco-city in Gerash, tailored to its local conditions, were developed.</p> <p>The results indicated that although citizens of Gerash have a moderate level of awareness regarding the concept of an eco-city, the city&rsquo;s environmental potentials and certain social characteristics provide a foundation for realizing the eco-city approach. Furthermore, recognizing and reviving traditional architectural and urban planning patterns in Gerash can play a significant role when integrated with eco-city principles. Statistical analyses revealed significant differences in awareness levels among different age and gender groups of Gerash citizens about the eco-city concept. Factor analysis also identified the most critical achievable indicators of an eco-city in Gerash across various dimensions. Out of 20 factors, six key factors were identified and explained: <em>sustainability and eco-city development, management and technology in eco-city development, participation and sustainable management in eco-cities, economic and social sustainability in eco-cities, environmental sustainability in eco-cities, and monitoring eco-city implementation</em>. These require special attention in this context.</p> <p>Overall, the findings of this research demonstrated that, given Gerash&rsquo;s environmental potentials and certain existing social capacities, transforming this city into a sustainable eco-city is feasible. Adopting the eco-city approach in Gerash could serve as an effective step toward environmental conservation, restoring orchards and agricultural lands, controlling pollution, optimizing resource management, and ultimately improving citizens&rsquo; quality of life while achieving sustainable urban development.</p> بوم‌شهر, توسعه پایدار, ظرفیت محیطی و اجتماعی, معماری سنتی, شهر گراش. Eco-city, sustainable development, environmental and social capacity, traditional architecture, Gerash city. 173 193 http://jvfc.ir/browse.php?a_code=A-10-1221-2&slc_lang=fa&sid=1 Salman Mehrabi سلمان مهرابی mehrabi63@gmail.com 10031947532846002987 10031947532846002987 No گروه شهرسازی، واحد قزوین، دانشگاه آزاد اسلامی، قزوین، ایران Navid Saeidi rezvani نوید سعیدی رضوانی navidsaeidirezvani@yahoo.com 10031947532846002988 10031947532846002988 Yes assistant professor, Department of Urban Planning and Architecture, Islamic Azad University, Qazvin, Iran. استادیار گروه شهرسازی، واحد قزوین، دانشگاه آزاد اسلامی، قزوین، ایران Keramatollah Zyari کرامت الله زیاری zayyari@ut.ac.ir 10031947532846002989 10031947532846002989 No Professor, Department of Human Geography and Planning, Faculty of Geography, University of Tehran, Tehran, Iran. استاد گروه جغرافیای انسانی و برنامه ریزی، دانشکده جغرافیا، دانشگاه تهران، تهران، ایران.