fa سنجش میزان تاب آوری شهر آق قلا در برابر سیل های منطقه‌ جغرافیای و برنامه ریزی شهری شهری Geography and Urban Planning پژوهشي Research یکی از مهم‌ترین مخاطرات طبیعی که همه‌ساله خسارات گسترده‌ای بر سکونتگاه‌های انسانی وارد می‌کند، سیل است. این بحران به دلیل شرایط محیطی، نحوه گسترش شهرها و استقرار نامناسب زیرساخت‌ها، می‌تواند آسیب‌های فراوانی در ابعاد اجتماعی، اقتصادی، کالبدی و مدیریتی ایجاد کند. پژوهش حاضر با هدف ارزیابی و مقایسه میزان تاب‌آوری شهر آق‌قلا در برابر سیل‌های منطقه‌ای در ابعاد اجتماعی، اقتصادی، نهادی ـ مدیریتی و کالبدی ـ محیطی انجام شده است. روش پژوهش توصیفی ـ تحلیلی و از نوع کاربردی است. در این پژوهش، شاخص‌های مرتبط با تاب‌آوری از طریق مطالعات اسنادی و بررسی پیشینه تحقیق استخراج شد و داده‌های مورد نیاز با استفاده از مطالعات میدانی و اطلاعات موجود در نواحی شهری جمع‌آوری گردید. برای تجزیه و تحلیل داده‌ها از روش‌های آمار توصیفی، آزمون One Sample T-Test، تحلیل همبستگی پیرسون و مدل تصمیم‌گیری TOPSIS در نرم‌افزار SPSS استفاده شد. نتایج پژوهش نشان داد که میزان تاب‌آوری در نواحی مختلف شهر آق‌قلا یکسان نیست. بر اساس یافته‌ها، ناحیه 1 با میانگین 33/3 بیشترین میزان تاب‌آوری را داشته و در رتبه نخست قرار گرفته است. ناحیه 3 با میانگین 15/3 در وضعیت نسبتاً مطلوب و رتبه دوم قرار دارد؛ در حالی که ناحیه 2 با میانگین 71/2 کمترین میزان تاب‌آوری و بیشترین آسیب‌پذیری را در برابر سیلاب نشان می‌دهد. همچنین نتایج تحلیل همبستگی بیانگر وجود رابطه مثبت میان ابعاد مختلف تاب‌آوری است؛ به‌گونه‌ای که بهبود شرایط اقتصادی، مدیریتی و کالبدی می‌تواند نقش مؤثری در افزایش تاب‌آوری شهری و کاهش آسیب‌پذیری ناشی از سیلاب داشته باشد. Flood is one of the most significant natural hazards that causes extensive damage to human settlements every year. Due to environmental conditions, patterns of urban expansion, and the improper distribution of infrastructure, this hazard can lead to considerable impacts in social, economic, physical, and managerial dimensions. The present study aims to evaluate and compare the level of resilience of Aq Qala city against regional floods in social, economic, institutional–managerial, and physical–environmental dimensions. The research method is descriptive–analytical and applied in nature. In this study, resilience-related indicators were identified through documentary studies and a review of previous research, and the required data were collected through field studies and available information from the urban districts. Data analysis was conducted using descriptive statistics, the One-Sample T-Test, Pearson correlation analysis, and the TOPSIS decision-making model in SPSS software. The results showed that the level of resilience varies across different districts of Aq Qala city. According to the findings, District 1, with a mean of 3.33, has the highest level of resilience and ranks first. District 3, with a mean of 3.15, is in a relatively favorable condition and ranks second, while District 2, with a mean of 2.71, has the lowest level of resilience and shows the highest vulnerability to flooding. In addition, the results of the correlation analysis indicate a positive relationship among the different dimensions of resilience, suggesting that improvements in economic, managerial, and physical conditions can play an important role in enhancing urban resilience and reducing flood-related vulnerability. تاب آوری، سوانح طبیعی، سیل، شهر آق قلا Resilience Natural Disasters, Flood, Aq Qala City 0 0 http://jvfc.ir/browse.php?a_code=A-10-1673-1&slc_lang=fa&sid=1 zahra hejazizadeh زهرا حجازی زاده hejazizadeh@khu.ac.ir ۰۰۰۰-۰۰۰۳-۳۶۷۷-۸۰۴۴ Yes Department of Climatology Faculty of Geographical Sciences, Kharazmi University, Tehran, Iran. گروه جغرافیا طبیعی، دانشکده علوم جغرافیایی، دانشگاه خوارزمی تهران، تهران، ایران Parviz Zeaieanfirouzabadi پرویز ضیائیان فیروز آبادی zeaiean@khu.ac.ir ۰۰۰۰-۰۰۰۲-۶۵۱۰-۳۷۸۶ No Department of Remote Sensing and GIS, Faculty of Geographical Sciences, Kharazmi University, Tehran, Iran. گروه سنجش‌ازدور و سیستم اطلاعات جغرافیایی، دانشکده علوم جغرافیایی، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران. gholamreza asadollah fardi غلامرضا اسدالله فردی fardi@khu.ac.ir ۰۰۰۰-۰۰۲۷-۸۶۷۸-7581 No Department of Civil Engineering, Faculty of Engineering, Kharazmi University, Tehran, Iran. گروه مهندسی عمران، دانشکده فنی و مهندسی، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران. Mozhdeh Ghasemi مژده فاسمی mozhdehghasemi@khu.ac.ir 0000-0002-5540-2985 No MS Student Department of Environmental Hazard, Faculty of Geographical Sciences, Kharazmi University, Tehran, Iran. دانشجوی ارشد، گروه مخاطرات محیطی، دانشکده علوم جغرافیایی، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران. Ali Reza Karbalaee علیرضا کربلائی karbalaee@khu.ac.ir ۰۰۰۰-۰۰۰۲-۱۸۷۷-۵۰۴۵ No Department of Climatology Faculty of Geographical Sciences, Kharazmi University, Tehran, Iran. گروه جغرافیا طبیعی، دانشکده علوم جغرافیایی، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران.