1- دانشگاه تربیت مدرس تهران
2- دانشگاه تربیت مدرس تهران ، s_dizaji@modares.ac.ir
چکیده: (39 مشاهده)
همهگیری کووید-۱۹ نشان داد که شدت و گستره پیامدهای بحرانهای سلامت جهانی، بیش از آنکه صرفاً تابع ویژگیهای زیستی بیماری باشد، تحت تأثیر پیشرانهای اقتصادی، اجتماعی و نهادی قرار دارد. از اینرو، پژوهش حاضر با هدف شناسایی و تحلیل پیشرانهای بینکشوری مؤثر بر پیامدهای کووید-۱۹، با تأکید بر توسعه اقتصادی، نابرابری اجتماعی و سختگیری سیاستهای دولت انجام شد. این پژوهش از نظر هدف کاربردی و از نظر روش، توصیفی–همبستگی است. دادههای مورد استفاده از پایگاههای معتبر بینالمللی برای مجموعهای از کشورها گردآوری و با استفاده از مدلهای اقتصادسنجی دادههای تابلویی مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت. متغیرهای پژوهش شامل تولید ناخالص داخلی سرانه بهعنوان نماینده توسعه اقتصادی، فقر بهعنوان شاخص نابرابری اجتماعی، شاخص توسعه انسانی، شاخص دموکراسی و شاخص سختگیری سیاستهای دولت بودند.
یافتههای پژوهش نشان داد که متغیرهای مورد بررسی بهطور معناداری قادر به تبیین تفاوتهای بینکشوری در پیامدهای کووید-۱۹ هستند، اما اثرگذاری آنها از نظر شدت و جهت متفاوت است. نتایج بیانگر آن بود که تولید ناخالص داخلی سرانه و فقر اثر مثبت و معناداری بر پیامدهای بیماری دارند، در حالی که شاخص سختگیری دولت و شاخص توسعه انسانی اثر منفی و معناداری بر شدت پیامدها نشان دادند. همچنین دموکراسی نیز اثر مثبت و معناداری بر پیامدهای کووید-۱۹ داشت که میتواند ناشی از پیچیدگی فرآیندهای تصمیمگیری و تأخیر در اجرای سیاستهای فوری در برخی نظامهای سیاسی باشد.
بر اساس تحلیلهای تکمیلی، مشخص شد که سیاستهای سختگیرانه دولتها قویترین نقش کاهشی را در کنترل پیامدهای همهگیری ایفا کردهاند، در حالی که فقر بهعنوان مهمترین عامل تشدیدکننده آسیبپذیری سلامت در سطح بینکشوری شناسایی شد. در مجموع، نتایج نشان میدهد که پیامدهای کووید-۱۹ حاصل تعامل پیچیدهای میان ساختار اقتصادی، کیفیت حکمرانی و سطح توسعه انسانی کشورها است و نمیتوان آن را صرفاً به یک بعد خاص نسبت داد.
این یافتهها بر ضرورت اتخاذ رویکردهای چندبعدی در مدیریت بحرانهای سلامت عمومی و طراحی سیاستهای هماهنگ اقتصادی–اجتماعی–نهادی تأکید میکند.
نوع مطالعه:
پژوهشي |
موضوع مقاله:
آینده پژوهی دریافت: 1405/3/1 | پذیرش: 1405/5/17