1- استادیار آیندهپژوهی، دانشگاه بینالمللی امام خمینی (ره)، قزوین، ایران ، shirvani@soc.ikiu.ac.ir
2- دانشجوی دکتری آیندهپژوهی، دانشگاه بینالمللی امام خمینی (ره)، قزوین، ایران
چکیده: (5 مشاهده)
صنعت ساختوساز بهعنوان یکی از موتورهای اصلی توسعه اقتصادی، با چالشهای فزایندهای نظیر پیچیدگی روزافزون پروژهها، تحولات شتابان فناورانه و عدمقطعیتهای چندوجهی اقتصادی، زیستمحیطی و اجتماعی روبهروست. این امر، کاربست رویکردهای آیندهنگر را در برنامهریزی و مدیریت ساخت بهعنوان ضرورتی انکارناپذیر مطرح ساخته است. با وجود گسترش مطالعات آیندهنگاری در عرصههای گوناگون، همچنان فقدان چارچوبی جامع برای تبیین روابط ساختاری میان مؤلفههای آیندهنگاری راهبردی در مدیریت ساخت، بهعنوان خلأ پژوهشی اساسی احساس میشود. پژوهش حاضر با هدف شناسایی، ساختاربندی و تحلیل روابط میان ابعاد کلیدی آیندهنگاری راهبردی در برنامهریزی و مدیریت ساخت انجام گرفته است. بدین منظور، پس از مرور مفهومی نظاممند ادبیات پژوهش، ۱۴ بعد کلیدی شناسایی و با بهرهگیری از روش مدلسازی ساختاری-تفسیری (ISM) در شش سطح سلسلهمراتبی دستهبندی شدند. یافتهها نشان میدهد که قابلیتهای زیربنایی سازمانی شامل آموزش و توانمندسازی در تفکر آیندهنگر، بهرهگیری از همافزایی بینرشتهای در تصمیمگیری، مشارکت فعال خبرگان و ذینفعان، و نهادینهسازی آیندهنگاری در ساختار سازمانی، نقش بنیادین در شکلگیری سایر فعالیتهای آیندهنگارانه همچون پایش روندها، شناسایی پیشرانها، سناریونویسی، مدلسازی، تدوین راهبردهای انطباقی و در نهایت تصمیمگیری پیشدستانه و آیندهمحور ایفا میکنند. همچنین، تحلیل ماتریس اثرات متقابل (MICMAC) مؤید آن است که مؤلفههای یادشده بهعنوان پیشرانهای اصلی سیستم، بیشترین قدرت نفوذ و کمترین وابستگی را دارند و میبایست در اولویت راهبردی سازمانهای فعال در صنعت ساخت قرار گیرند. چارچوب ارائهشده در این پژوهش، ضمن پر کردن خلأ نظری موجود، مبنایی عملیاتی برای توسعه رویکردهای آیندهنگر در مدیریت پروژههای عمرانی فراهم میآورد و بر ضرورت سرمایهگذاری همزمان بر زیرساختهای نهادی، فرهنگی و تحلیلی بهجای اتکای صرف بر ابزارهای فنی تأکید دارد.
نوع مطالعه:
پژوهشي |
موضوع مقاله:
آینده پژوهی دریافت: 1405/5/16 | پذیرش: 1405/8/25