استادیار گروه مدیریت جهانگردی، دانشکدۀ میراث فرهنگی، صنایعدستی و گردشگری، دانشگاه مازندران، بابلسر، ایران ، f.javan@umz.ac.ir
چکیده: (11 مشاهده)
پژوهش حاضر با هدف تبیین الگوهای بازآفرینی تابآور در روستاهای گردشگرپذیر غرب مازندران و با استفاده از رویکرد آیندهپژوهی انجام شده است. با توجه به ماهیت پیچیده و شبکهای سیستمهای روستایی در این منطقه، پرسش اصلی پژوهش شناسایی عوامل کلیدی و سناریوهای پایداری است. در این راستا، با بهرهگیری از روششناسی ترکیبی و تحلیل ساختاری مبتنی بر نرمافزار MICMAC و نظرات ۲۵ نفر از خبرگان، روابط متقابل میان مؤلفههای اقتصادی، اجتماعی، نهادی، زیستمحیطی و زیرساختی در قالب یک ماتریس تأثیرات متقابل بررسی شد. یافتههای پژوهش نشان میدهد که سیستم بازآفرینی تابآور در این روستاها ساختاری خطی ندارد، بلکه شبکهای شکننده است که در آن «مدیریت یکپارچه» و «برنامهریزی راهبردی» به عنوان پیشرانهای مسلط و گرههای گلوگاهی عمل میکنند. چالش بنیادین منطقه، فقدان سازوکار هماهنگساز برای تبدیل ظرفیتهای پراکنده به عملکردی همافزا و مؤثر است. نتایج تحلیل حاکی از آن است که توسعه گردشگری بدون توجه به ظرفیت اکولوژیکی و حفاظت از منابع طبیعی، به عاملی برای تشدید آسیبپذیری تبدیل میشود. بر اساس نتایج، بازآفرینی تابآور مستلزم عبور از مداخلات جزیرهای و تمرکز بر ایجاد «اکوسیستم حکمرانی همافزا» با محوریت سه رکن: تثبیت حکمرانی و سیاستگذاری یکپارچه، حفاظت فعال از پایههای محیطی و تقویت مشارکت جامعه محلی است. پژوهش نتیجه میگیرد که موفقیت در این مسیر نیازمند «مهندسی روابط» میان اجزای سیستم و فعالسازی همافزایی میان نهادها و ذینفعان است. این راهبردها، پتانسیل لازم را برای گذار از ساختار شکننده فعلی به الگویی پایدار، انعطافپذیر و خودتنظیمگر فراهم کرده و سیستم را به یک «موتور بازآفرینی» تبدیل میکند.
واژههای کلیدی: بازآفرینی تابآور، روستاهای گردشگرپذیر، آیندهپژوهی، پیشرانهای توسعه، غرب مازندران.
ارسال پیام به نویسنده مسئول
| بازنشر اطلاعات | |
 |
این مقاله تحت شرایط Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License قابل بازنشر است. |
